همشهریآنلاین_فاطمه لباف: مسلمیه در سالهای انقلاب، فقط یک مراسم مذهبی نبود؛ بلکه به مجالی برای اعتراض و بیداری مردم تبدیل شده بود. خادمان و قدیمیهای حرم روایت میکنند که از اوایل دهه ۵۰، نوحهها رنگوبوی انقلابی به خود گرفت. شعرها ظاهراً درباره حضرت مسلم و واقعه کربلا بود، اما در لایههای پنهان خود، کنایههایی به حکومت وقت داشت.
در سالهای دفاع مقدس نیز مسلمیه حالوهوای متفاوتی پیدا کرد. بسیاری از رزمندگان مرخصیهای خود را به گونهای تنظیم میکردند که بتوانند در این مراسم حضور داشته باشند. قدیمیها هنوز از مراسم مسلمیه سال ۱۳۶۷ یاد میکنند؛ روزهایی که همزمان با عملیات مرصاد بود. روایت میکنند که در میانه مراسم، مداح ناگهان نوحه را قطع کرد و گفت:«رزمندههای ما همین حالا در تاریکی شب مقابل دشمن ایستادهاند؛ همه دعا کنید.»
به همین دلیل، مسلمیه تنها روایت گذشته نیست؛ بلکه یادآور این حقیقت است که تاریخ همچنان ادامه دارد. مراسم مسلمیه امروز نیز رنگ وفاداری، حماسه و مقاومت به خود گرفته است.آیین مسلمیه ۱۴۰۵ با شعار «حضرت مسلم، مظهر بیعت با رهبری» برگزار شده است؛ شعاری که به گفته برگزارکنندگان، حالوهوای مراسم امسال را بیش از گذشته به مفاهیم وفاداری، مقاومت و تبعیت پیوند زده است. حجت الاسلام حامد احمدپور، رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان ری، با اشاره به تفاوت فضای امسال نسبت به سالهای گذشته میگوید: «امسال اولین سالی است که برنامه مسلمیه را در فراق رهبر شهیدمان برگزار میکنیم و همین موضوع حالوهوای مراسم را متفاوت کرده است.»
تلفیق «مسلمیه» و تجمعات مردمی
به گفته او، مراسم امسال تلفیقی از آیین سنتی مسلمیه و تجمعات مردمی است؛ فضایی که هیئتهای مذهبی در کنار حرکتهای مردمی، نقش فعالی در ایجاد شور و حماسه ایفا کردند. احمدپور توضیح میدهد: «شعارهایی که امسال داده میشود، بیشتر حالوهوای حماسی دارد. رجزخوانی برای دشمنان نسبت به سالهای گذشته پررنگتر شده و هیئتها در همان فضای تجمعات مردمی حضور پیدا میکنند و نقشآفرینی دارند.»
جای خالی خادمان شهید در موکبها
یکی از صحنههای تأثیرگذار مسلمیه امسال، حضور موکبهایی است که تصاویر شهدای سال گذشته بر آنها نقش بسته است؛ افرادی که سال گذشته در همین مراسم، خود از خادمان و برگزارکنندگان بودند، اما امروز عکسشان زینتبخش موکبها شده است.
رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان ری میگوید: «بعضی موکبها شهداییاند؛ یعنی کسانی که سال گذشته همینجا در حال پذیرایی از عزاداران بودند، اما امسال تصاویرشان روی موکبها نصب شده است. حتی دوستانی داشتیم که سال قبل در برنامه مسلمیه حضور داشتند و امسال جزو شهدای ما هستند.»
حضور بیش از ۱۱۰ هیئت مذهبی
به گفته احمدپور، امسال بیش از ۱۱۰ هیئت مذهبی در برنامههای مسلمیه حضور داشتند. در شب نخست، حدود ۲۵ هیئت در مراسم شرکت کردند و پیشبینی میشود تعداد هیئتها در شبهای بعد افزایش پیدا کند.
او درباره روند برگزاری مراسم توضیح میدهد: «برنامه به این صورت است که تجمعات مردمی در میدان شهرری برگزار میشود و هیئتها از آنجا به سمت حرم حضرت عبدالعظیم(ع) حرکت میکنند. در مسیر عزاداری میکنند، در چهارسوق بازار قدیم برنامه دارند و سپس وارد صحن امام مجتبی(ع) حرم میشوند.»
موکبهایی که مردم اداره میکنند
در کنار هیئتها، موکبهای خدمترسان و فرهنگی نیز در نقاط مختلف شهرری مستقر شدهاند؛ از مسیر عزاداران تا اطراف حرم و میدان شهرری. احمدپور میگوید: «حدود ۱۸ موکب در اطراف میدان شهرری مستقر هستند. موکبهای فرهنگی، خدماتی و حتی سمنوپزان هم فعالند و در مسیر عزاداران خدمترسانی میکنند.» او تأکید میکند که تمام این موکبها مردمی هستند: «موکب غیرمردمی نداریم؛ همه این موکبها را خود مردم اداره میکنند.»
میدان شهرری همچنان قلب مسلمیه است
با وجود تغییرات و شرایط خاص امسال، میدان شهرری همچنان مرکز اصلی برگزاری آیین مسلمیه باقی مانده است؛ میدانی که هر ساله یکی از مهمترین صحنههای عزاداری محرم در جنوب تهران به شمار میرود.
امسال اما این میدان در دوم، سوم و چهارم خرداد، علاوه بر نوای سوگواری، صدای دیگری هم در خود داشت؛ صدای حماسه، مقاومت و یاد کسانی که سال گذشته میان عزاداران بودند و امروز نامشان در شمار شهدا ثبت شده است.
شاید روزها، ماهها و سالها از بعضی نبردها گذشته باشد، اما زخم جنگ فقط روی دیوار شهرها نمیماند؛ در دل آدمها ادامه پیدا میکند. برای همین است که مراسمهایی مثل مسلمیه، فقط یادآوری یک واقعه تاریخی یا یک آیین مذهبی نیست؛ بلکه فرصتی است برای زنده نگه داشتن مفهوم ایستادگی، وفاداری و همدردی با مردمی که هنوز بار رنج و داغ را بر دوش میکشند.
نظر شما